بيش پذيرفتنى ، هر چند با گزارش‌هاى كتاب مقدس دوگانگىهايى دارد . چنين مىنمايد كه دوگانگى گزارش‌هاى تورات با ديدگاه مورخان ، تنها دربارهء ورود اسرائيليان به مصر نيست ، بلكه دربارهء تيره‌ها و قبيله‌هايى ( - اسباط ) كه در مصر زيسته‌اند ، نيز هست . از اين روى با اين كه به روايت سفر پيدايش تورات ، يوسف از پدر و برادران خواست تا با همهء خانواده‌هاشان به مصر آيند و يعقوب نيز پذيرفت و با همهء زاد و رود و خاندانش ، پسرانش ، نوه‌هايش ، زنانش و . . . - كه شماره و نام‌هاى آنان نيز در تورات آمده است - به مصر آمد . « 1 » با اين همه بسيارى از مورخان بر اين‌اند كه بيشترينهء كسانى كه نام « اسرائيليان » بر آنان نهاده شده هرگز به سرزمين نيل گام ننهاده‌اند و دست كم - چنان كه برخى گفته‌اند - تا زمان خروج زبانزد دوران پيامبرى موسى ( ع ) در آنجا ماندگارى نداشته‌اند . يكى از اينان « تئودور روبنسون » است كه مىگويد : ملت اسرائيل كه تاريخ از آنان سخن گفته است ، مجموعه‌اى از تيره‌ها و عشيره‌هاى بسيارى هستند كه هرگز گامشان به سرزمين مصر نرسيده است ، بلكه از بخش سى و هشتم سفر پيدايش برمىآيد كه يهودا ( پسر يعقوب ) در بخش جنوبى كنعان مىزيسته است و افراد قبيلهء اشير نيز از پيش ، همان جايى مىزيسته‌اند كه هنگام ولادت موسى نيز آنجا بوده‌اند . از سخنان « فيليپ حتى » « 2 » نيز برمىآيد كه اسرائيليانى كه در روزگار هيكسوسيان به مصر آمدند ، تنها قبيلهء راحيل بودند ، يعنى افرايم ، منسّى و بنيامين . « 3 » « استانلى كوك » نيز بر اين است كه كسانى كه به مصر آمدند همهء اسرائيليان نبودند . و داستان اسرائيليانى كه در كنعان ماندند . بسيار متفاوت است با آنچه در سفر خروج و دائرة المعارف يهود آمده است . « 4 » « سرفلندرز پترى » نيز همين ديدگاه را دارد و بر پايهء نام‌هايى چون « يعقوب ال » و « يوسف ال » كه در فهرست پيروزىهاى فرعون بزرگ مصر « تحوتمس » سوم ( 1490 - 1436 ق . م ) آمده ، پنداشته است كه اينها ، نام‌هاى اسرائيليانى هستند كه بىدرنگ پس از پايان قحط و خشك‌سالى به سرزمين خود كنعان بازگشته‌اند . « 5 » اما مورخ يهودى « سيسيل ژوزف روت » اسرائيليانى را كه در مصر بوده‌اند ، همان خاندان

--> ( 1 ) . سفر پيدايش ، 45 : 16 - 28 ، 46 : 7 - 27 ؛ نيز بنگريد به سورهء يوسف ، آيات 93 - 101 . ( 2 ) . فيليپ حتى ، همان ، 193 . ( 3 ) . تئودور روبنسون ، تاريخ العالم ، اسرائيل فى ضوء التاريخ ، ترجمهء عبد الحميد يونس ، 108 ( 4 ) . S . A . CooK , op - cit , p . 360 . ( 5 ) . W . M . Petrie , EgyptandIsrael , London ، 1952 ، p . 34 .